Wytyczne postępowania w przypadku zakażeń C.difficile

Na podstawie: „ Zakażenia Clostridium difficile: diagnostyka, terapia, profilaktyka” pod redakcją Prof. Walerii Hryniewicz

W przypadku wykrycia objawów sugerujących zakażenie wywołane przez C.difficile u pacjenta hospitalizowanego należy wykonać odpowiednie testy diagnostyczne obejmujące test wykrywający obecność dehydrogenazy glutaminowej, toksyny A/B, test molekularny i hodowlę szczepu toksynotwórczego.  Po potwierdzeniu czynnika etiologicznego zakażenia, należy wdrożyć izolację kontaktową pacjenta – konieczne jest wydzielenie dla niego osobnego pomieszczenia z własną toaletą. Personel medyczny oraz osoby odwiedzające chorego powinny być wyposażone w jednorazowy fartuch oraz rękawiczki. Przed i po kontaktem z pacjentem należy umyć ręce ciepłą bieżącą wodą z mydłem w celu usunięcia przetrwalników bakteryjnych, a sam pacjent powinien być izolowany do około 48 godzin i uzyskania uformowanego stolca.

Powierzchnia mająca styczność z pacjentem zakażonym C.difficile powinna być dezynfekowana środkami o potwierdzonej skuteczności bójczej względem tego drobnoustroju, na przykład związkami chloru, nadtlenkiem wodoru w stanie gazowym. Nie zaleca się stosowania czwartorzędowych soli amoniowych (QAC), które prowadzą do nasilenia procesu przejścia C.difficile z form wegetatywnych do form przetrwalnikowych.

Pacjent zakażony C.difficile powinien posiadać wydzielony dla siebie sprzęt medyczny, który nie powinien być używany u innych pacjentów.  Dekontaminacja takiego sprzętu powinna obejmować sterylizację, zastosowanie 2% roztworu aldehydu glutarowego przez 10-20 min., 0.55% orto-ftaldehyd przez 12 min., 0.26% kwas nadoctowy przez 15min.

Leczenie w przypadku pierwszego rzutu choroby powinno obejmować odstawienie antybiotyku, co może być skuteczne u pacjentów z łagodną postacią zakażenia lub, jeśli antybiotykoterapia nie może zostać przerwana, zaleca się zmianę na antybiotyk, którego stosowanie koreluje z niskim ryzykiem wywołania infekcji, której czynnikiem etiologicznym jest C.difficile

Lekiem pierwszego rzutu jest metronidazol lub wankomycyna podawana ustnie, w dawkach: metronidazol 4x250mg/3x500mg; wankomycyna 4x125-500mg. Czas podawania obu antybiotyków to 10-14 dni.

Uważa się, że wankomycyna jest skuteczniejsza niż metronidazol w ciężkich postaciach choroby; w łagodnych i umiarkowanych postaciach choroby skuteczność obu antybiotyków jest porównywalna.

Do nawrotu choroby dochodzi w około 20% przypadków. Zalecane jest wtedy zastosowanie tego samego leku, który wykazał skuteczność podczas pierwszego choroby. Wiąże się to z faktem, że za nawrót choroby w połowie przypadków odpowiedzialny jest ten sam szczep C.difficile, który wywołał pierwszy rzut choroby. Jeśli nawrót cechuje się cięższym przebiegiem, wtedy lekiem z wyboru jest wankomycyna w wysokich dawkach 2g/dobę/10dni, a następnie 125-500mg co 3 dni przez 4 tygodnie. Zalecane jest także stosowanie probiotyków – wankomycyny 2g/dobę z dodatkiem Saccharomyces boulardi. Korzystne działanie wywiera także stosowanie wlewek dojelitowych kału oraz płukanie jelita grubego.

Leczenie chirurgiczne obejmuje okrężnicę olbrzymią, perforację jelita, objawy toksemii (krążenie we krwi toksyn bakteryjnych) nieodpowiadające na leczenie zachowawcze; interwencja taka powinna być rozważona u pacjentów w wieku >65 r.ż z leukocytozą >2000/mm3 oraz podwyższonym poziomem mleczanów z ciężkim zakażeniem wymagającym pobytu na Oddziale Intensywnej Terapii.