Definicja zakażenia szpitalnego oraz epidemiologia CD

Zakażenie szpitalne – Hospital Acquired Infections (HAIs) to zakażenie, które wystąpiło w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Według CDC (Centers for Disease Control and Prevention – Centrum Kontroli Chorób, Atlanta, USA) zaka- żenia szpitalne, są to zakażenia spowodowane przez wiele typowych i nietypowych bakterii, grzybów i wirusów, do których dochodzi w trakcie opieki medycznej (hospitalizacja, wizyty w poradniach itd.).

Zakażenie jako niepożądany element procesu terapeutycznego powinno być bezwzględnie rozpoznane przez pielęgniarkę epidemiologiczną (badania prospektywne) na podstawie jasnych i dostępnych definicji, kryteriów i warunków dla poszczególnych form klinicznych zakażenia.Zakażenia szpitalne są stałym, naturalnym i powszechnym zjawiskiem biologicznym i epidemiologicznym towarzyszącym procesowi leczenia w warunkach szpitalnych. 

Dlatego nadzór nad zakażeniami, w którym aktywny udział bierze pielęgniarka epidemiologiczna, nawet najbardziej efektywny, nie może doprowadzić do ich pełnej eliminacji, a jedynie do ograniczenia częstości występowania zakażeń, a co za tym idzie optymalizacji czasu hospitalizacji, zmniejszenia śmiertelności oraz zmniejszenia kosztów związanych z zakażeniami szpitalnymi. Zazwyczaj zakażenie szpitalne pojawia się około 3 doby po przyjęciu do szpitala i nie jest związane z chorobą z powodu której nastąpiła hospitalizacja chorego. Rygorystyczne kryterium czasowe powyżej 48 godzin w definicji zakażeń dotyczy jedynie zakażeń noworodkowych (bardzo wczesne, wczesne, późne, bardzo późne) oraz zapaleń płuc związanych z mechaniczną wentylacją. Czas ten jest również dłuższy w przypadku zakażeń o etiologii wirusowej (WZW typu B, C czy HIV).

Definicja zakażenia szpitalnego zgodnie z Ustawą z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. Nr 234, poz. 1570) mówi, że zakażenie szpitalne (powikłanie septyczne) to zakażenie, które wystąpiło w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy choroba: nie pozostawała w momencie udzielania świadczeń zdrowotnych w okresie wylęgania albo wystąpiła po udzieleniu świadczeń zdrowotnych, w okresie nie dłuż- szym niż najdłuższy okres jej wylęgania. W obowiązującej definicji nie występuje kryterium czasowe. Czas 72 godziny został przyjęty jako umowny, do wskazania pochodzenia zakażenia (pozaszpitalny, szpitalny). W przypadku zakażeń Clostridium difficile będziemy mieli do czynienia zarówno z zakażeniami szpitalnymi powy- żej 72 h, jak też z pozaszpitalnymi poniżej 72 h. W Polsce na podstawie danych Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitalnych częstość występowania zakażeń szpitalnych szacowana jest na poziomie 7–10 % a wskaźnik śmiertelności dla wszystkich form klinicznych zakażeń na poziomie 6,9% [55]. Zapadalność (incidence risk) na CD wśród hospitalizowanych pacjentów szacowana jest na 1–10/1000 przyjętych pacjentów, a w Europie w 2008 roku szacowano częstość CDI na 4,1/10.000 osobodni. W Polsce zapadalność na CD nie jest znana. Szacunkowo przyjmuje się, że przy hospitalizacji 20 000 pacjentów rocznie może być stwierdzonych (występować – prevalence) 20–180 przypadków CD. W przypadku hospitalizacji 30 000 pacjentów może występować od 30–260 przypadków CDI [11]. Śmiertelność (mortality) z powodu CDI w Polsce również jest nieznana. W USA śmiertelność szacowana jest na 23,7/1 milion [11,57,58].

Śmiertelność u pacjentów zakażonych CD i wymagających leczenia w OITM wynosiła 6,1% podczas gdy u zakażonych szczepem epidemicznym NAP1 ten negatywny miernik zdrowia może przekraczać 16% [11,39]. W epidemiologii szpitalnej możemy również stosować wskaźniki prognostyczne śmiertelności 30 dniowej ARC (Age-Renal-Cancer) takie jak – wszystkie grupy wiekowe: choroby nerek, pacjenci 60–80 lat – nowotwory, młodsi pacjenci – schorzenia wątroby [58]. 

Przypisy

Tekst z XI Zeszytu PSPE -Infekcje Clostridium difficile, niedoceniane zakażenia w aspekcie klinicznym i epidemiologicznym, Katowice 2012